Het Gerechtigheidspaneel
Een meesterwerk vol symboliek over werk en macht in Maastricht
In de late middeleeuwen kregen rechtszalen vaak een schildering die rechters eraan herinnerde: spreek eerlijk recht. Het indrukwekkende Gerechtigheidspaneel (ca. 1475–1477), gemaakt door Jan van Brussel, hing ooit in de raadkamer van Maastricht. Bovenaan zie je het Laatste Oordeel: Christus als rechter op een gouden regenboog, omringd door engelen die de doden wekken. Daaronder een rechtszitting: een rijke en een arme man staan tegenover elkaar, terwijl een duivel de rechters probeert om te kopen. De aartsengel Michaël wijst streng naar de hel – een duidelijke waarschuwing voor wie zich laat verleiden.
Dit paneel is bijzonder: het is een van de oudste voorstellingen van een rechtszitting in West-Europa. Het hing waarschijnlijk eerst in het Dinghuis, het gerechtsgebouw van Maastricht, en later in het Stadhuis. De boodschap is tijdloos: wie recht spreekt, draagt een zware verantwoordelijkheid.
Leuke weetjes:
- Oorspronkelijke kleuren: De gouden regenboog achter Christus was ooit sprankelend verguld met felle kleuren van rood tot groen, en de lucht helder blauw.
- Verborgen details: Tijdens de restauratie kwamen onder overschilderingen monsters met scherpe klauwen en schubben tevoorschijn in de hel.
- Stadsgezicht: Achter de rechtszaal zie je een van de oudste stadsgezichten van Maastricht – waarschijnlijk pas toegevoegd in 1599.
- Symboliek: Engelen dragen een lelietak (barmhartigheid) en een zwaard (gerechtigheid). Hun gewaden waren oorspronkelijk diep paars tot zwart.
- Techniek: Het paneel bestaat uit zeven eikenhouten planken, verlijmd met deuvels. De lijst is origineel, maar het jaartal 1599 is later toegevoegd.
Kom het zelf ontdekken!
Wil je deze indrukwekkende blik op rechtspraak en geloof van dichtbij zien? Bezoek het Gerechtigheidspaneel in het Maastricht Museum en ontdek de verborgen details, de rijke kleuren en het verhaal achter dit unieke meesterwerk. Een kunstwerk dat al meer dan 500 jaar een boodschap uitdraagt die nog steeds relevant is.